Braille op papier of digitaal?

De verschillen uitgelegd door onze braille-expert

Er zijn grote verschillen tussen het lezen van braille op papier of digitaal met een brailleleesregel. Uiteraard, puntjes zijn puntjes, maar braille op papier biedt meer 'overzicht': de hele tekst staat op papier. Gebruik je echter een computer dan lees je braille via een brailleleesregel.

Een brailleleesregel bevat slechts 40 cellen achter elkaar. Er kunnen dus maximaal 40 tekens tegelijk worden weergegeven. Dat leest dus heel anders dan wanneer je ziet of wanneer je braille op papier leest en twee hele bladzijden tekst (met indeling) tegelijk tot je beschikking hebt. Daar staat tegenover dat een lezer in (grote) digitale documenten, mits die juist zijn opgemaakt, sneller kan navigeren en zoeken. 

Omvangrijke boekenkast

Een ander verschil tussen 'papier en digitaal' is de fysieke omvang. De bijbel in geprint braille beslaat al gauw twee meter boekenplank. Braille kun je namelijk niet verkleinen, dan wordt het onleesbaar. Hoe groot de boekenkast van een blinde jurist zou moeten zijn, laat zich (moeilijk) raden.

6-puntsbraille of 8-puntsbraille

Op papier wordt vrijwel altijd gewerkt met 6-puntsbraille, op de brailleleesregel meestal met 8-puntsbraille. Weergave in 6-puntsbraille op de brailleleesregel is wel mogelijk, maar de meeste gebruikers hebben liever 8-puntsbraille; in de 8-puntstabel op de computer correspondeert altijd één zwartschriftteken met één braillekarakter. En bij twijfel over de betekenis van een zeldzaam teken, biedt spraaksoftware op de computer meestal uitkomst.

Op de brailleleesregel is het mogelijk om de gebruikte brailletabel aan te vullen met tekens die je handig vindt en veel gebruikt. Nederlandse braillegebruikers maken meestal gebruik van een op Amerikaanse of Duitse leest geschoeide 8-punts brailletabel, omdat er vooralsnog geen specifieke Nederlandse versie bestaat. Dat betekent dat dezelfde digitale tekst voor lezers die met een brailleleesregel werken, een andere (geïndividualiseerde) brailleweergave kan hebben.

Digitalisering

In school- en studiesituaties wordt steeds meer digitaal gewerkt. Logisch, want in brailleboeken kun je niet werken. En brailleboeken nemen veel plaats in. Er zijn bovendien onderzoeken waaruit blijkt dat multimodaal leren waarbij je meer zintuigen inschakelt, betere leerresultaten geeft. Het is dus logisch te veronderstellen dat dat ook geldt voor het gebruik van braille op een brailleleesregel die een leerling gebruikt met zijn computer. Dus waarom zou iemand nog geprint braille willen? Digitaal werken scheelt namelijk ook een hoop gesleep met papieren brailleboeken.

Braille op papier heeft voordelen

Ondanks de digitalisering, zijn er goede argumenten om braille op papier te blijven gebruiken. Behalve het voordeel dat geprint braille meer overzicht biedt, kun je op papier makkelijker een alinea of tekstregel die je net gelezen hebt, terugzoeken; je weet meestal nog waar iets ongeveer op het blad staat. Veel leerkrachten en ouders met kinderen op de basisschool vragen dan ook schoolboeken in twee leesvormen aan: een brailleboek om te lezen en het overzicht te houden en een Edu-tekstbestand om in te werken.

Ook zijn er situaties waarin het gewoon handig is om tekst op papier te hebben. Bijvoorbeeld als je geen risico's wilt lopen dat je dure apparatuur beschadigd raakt, bijvoorbeeld als je kookt, op het strand en dergelijke. Of als je een presentatie houdt, of bij een koorrepetitie. Of als je gewoon lekker wilt lezen. Even geen technologie onder de vingers, maar lekker aanvoelend papier.
 

Meer weten over braille?

Over de Braille Autoriteit

Het brailleschrift in Nederland en Vlaanderen is gebaseerd op een standaard uit 1996. Sindsdien is onze dynamische taal flink veranderd. De oude standaard kwam niet voldoende tegemoet aan de wensen van de moderne tijd. Daarom is in 2017, mede op initiatief van Dedicon, de Braille Autoriteit opgericht.