Hoe werkt dat nou, een schermuitleesprogramma?

Uitleg en tips

Blinde leerlingen werken dikwijls met een schermuitleesprogramma op hun computer, tablet of telefoon. Dat programma helpt bij het navigeren door te tekst en zet de tekst om in braillecode die ze kunnen voelen met hun speciale brailleleesregel. Of de tekst wordt omgezet in spraak. Om beter te begrijpen wat wel en wat niet kan met een schermuitleesprogramma, hebben we een paar tips op een rij gezet gemaakt. Handig voor als je zelf een tekst toegankelijk moet maken voor een blinde of slechtziende leerling.

De beschrijving van de video's kun je downloaden als Word-bestand (22kB).

Vreemde talen

Voorleessoftware leest vreemde talen voor in de Nederlandse intonatie. Het Engelse woord ‘nice’ wordt bijvoorbeeld uitgesproken als ‘Niesse’.

Je kunt in Word de juiste taal selecteren waarin de tekst staat. Bij langere stukken tekst doet Word dat al automatisch, maar bij losse woorden gaat dat nog wel eens mis.

Afbeeldingen & tekstvakken

Afbeeldingen

Een schermuitleesprogramma kan geen afbeeldingen beschrijven. Daarom is het belangrijk om een omschrijving van de afbeelding in tekst toe te voegen.

Het programma zegt trouwens ook vaak ‘leeg’ als er witregels zijn. Vermijd daarom onnodige regels. Tip 8 van het artikel 'Zelf je lesmateriaal aanpassen' vertelt je daar meer over.

Tekstvakken

Tekst in een tekstvak kan een schermuitleesprogramma niet lezen. Wil je toch een omkaderde tekst? Een tekst die opgemaakt is met ‘randen en arceringen’ wordt wel gelezen.

Lay-out

Voor een ziende biedt lay-out structuur in een tekst. Tekstmarkeringen als vet, onderstreept of schuin worden niet vanzelf onderscheiden door de voorleessoftware. Met geavanceerde instellingen kan dat wel, maar niet iedere leerling weet hoe dat werkt.

Lijsten & tabellen

Lijsten

Niet alle opsommingstekens in Word worden op die manier voorgelezen door een schermuitleesprogramma. Het beste kun je gebruik maken van letters, cijfers, gesloten en open opsommingstekens. 

Tabellen

De spraakuitvoer van een schermuitleesprogramma leest precies voor hoe de tabel eruit ziet en waar de focus is. In braille wordt dit korter weergegeven (tb r1 k1 bijvoorbeeld). Met sneltoetsen van het schermuitleesprogramma kun je gemakkelijk van cel naar cel springen, met pijltjes spring je namelijk alleen van teken naar teken.  

Meer over schermuitleesprogramma's