Zelf toegankelijke maken: lay-out

Lesmateriaal op toegankelijke manier vormgeven

Voor elke leerling is het fijn als een tekst of webpagina er goed uitziet en duidelijk is wat waar staat. De manier waarop een tekst wordt gepresenteerd, is namelijk van invloed op de leesbaarheid. Voor leerlingen met dyslexie en leerlingen die slechtziend zijn, is het extra belangrijk om aandacht te besteden aan de lay-out. Met een rustige opmaak kunnen zij zich beter concentreren op de inhoud.

Wat kun je doen?

  • Volgorde. Bladzijden moeten er vooral rustig en overzichtelijk uitzien. Wanneer op een bladzijde verschillende tekstblokken voorkomen, moet duidelijk zijn in welke volgorde deze gelezen moeten worden. Bekijk dit voorbeeld eens:

afbeelding van een goed en slecht leesbare pagina

  • Ruime marges. Maak liever geen bladzijde propvol tekst, ruime marges zorgen voor een rustig beeld en minder vermoeidheid. Bekijk dat in dit voorbeeld:

Voorbeeld met goed en minder goed leesbare pagina

  • Witregels. Zorg voor rustpunten in de tekst: voeg om de 10 tot 15 regels een witregel toe (op een logisch moment in de tekst).
  • Regels. Maak regels van 60 tot 70 letters en probeer daarbij woordafbrekingen te voorkomen.
  • Links uitlijnen. Lijn de tekst links uit.
  • Markeren. Belangrijke delen van een tekst kunnen in een tekstvak worden geplaatst. Een tekstvak is niet toegankelijk voor leerlingen die werken met een brailleleesregel.

In het filmpje hieronder kun je zien hoe een brailleleerling met een schermuitleesprogramma een tekstvak probeert te lezen. In plaats van een tekstvak kun je daarom tekst die belangrijk is vetgedrukt maken.

 

  • Antwoordformulier. Als je een antwoordformulier maakt voor een toets is het belangrijk om rekening te houden met leerlingen die wat groter schrijven of die een onregelmatig handschrift hebben. Zorg dat de ruimte om het antwoord te noteren groot genoeg is.
  • Toetsen. Als je een toets maakt met een tekst met vragen, is het voor de leerlingen erg prettig als je voor de tekst en de vragen aparte bladen gebruikt. Een leerling met dyslexie raakt de weg kwijt wanneer hij steeds de bladzijde om moet keren tijdens het lezen en het beantwoorden van vragen. Wanneer de tekst en de vraag of vragen op dezelfde bladzijde staan, is er natuurlijk geen probleem.
  • Aantekeningen. Sta leerlingen met dyslexie toe om op opgaven (teksten) aantekeningen te maken. Zo bereik je eerder dat leerlingen aangeleerde leesstrategieën echt gaan toepassen. Maak na de toets alle bladzijden aan elkaar vast met een nietje, zodat je bij het nakijken kunt zien op welke wijze de leerling aan het werk is geweest. Je kunt gericht feedback geven op de aanpak. Bovendien weet je zeker dat alle opgaven zijn ingeleverd.
  • Inzoomen. Op webpagina’s en in digitale tekstdocumenten is het belangrijk dat de pagina tot 200% kan worden ingezoomd, zonder dat er bijvoorbeeld elementen gaan overlappen. Ook dan moeten alle delen van de pagina bereikbaar blijven. Op die manier kunnen ook slechtziende leerlingen die op zicht werken, lezen wat er staat.

Wat kun je beter niet doen?

  • Je kunt beter geen Word Art gebruiken, dit zorgt voor een onrustige lay-out. Word Art zijn bijzonder uitziende letters.
  • Wees niet te zuinig met papier: beperk de hoeveelheid tekst op een bladzijde.

Hoe controleer je of het werkt?

  • Vraag feedback van leerlingen en van collega’s.
  • Kijk eens naar ingevulde antwoordbladen van een toets die je hebt afgenomen: konden alle leerlingen hun volledige antwoord kwijt op het antwoordblad?
  • Met control+ kun je een (web)pagina vergroten. Zijn alle onderdelen op de pagina nog bereikbaar? En ziet het er nog overzichtelijk uit? 

 

Deel jouw eigen toegankelijke lesmaterialen

Dedicon is altijd op zoek naar mooie voorbeelden van zelfgemaakt en toegankelijk lesmateriaal. Ben jij leerkracht en maak jij je eigen lesmateriaal in de vorm van extra opdrachten, leesteksten of toetsen? En maak je deze ook toegankelijk voor leerlingen met een leesbeperking? Stuur jouw voorbeelden sturen naar goedekennis@dedicon.nl. In overleg krijgt jouw voorbeeld een plekje op dit platform.