goedekennis.nl >> Ervaringen >> Artikel 15i: een toegankelijke uitzondering

Artikel 15i: een toegankelijke uitzondering

Het NUV (Nederlands Uitgeversverbond) is de branchevereniging voor alle uitgeverijen in Nederland en behartigt hun belangen. Ik spreek met Martijn David, secretaris de Groep Algemene Uitgevers en adviseur op het gebied van intellectueel eigendom. Martijn weet alles van het auteursrecht en de uitzonderingen daarop. Wist je dat Dedicon boeken beschikbaar mag maken voor mensen met een leesbeperking door een uitzondering op de auteurswet?

Wat is het auteursrecht?

“Het auteursrecht is er voor makers en voor uitgevers, voor iedereen die iets creatiefs maakt of dat exploiteert. De wet beschermt hen en zorgt ervoor dat niemand creatief werk zomaar overneemt zonder toestemming. Daar vallen bijvoorbeeld kranten, tijdschriften en (school)boeken onder. Belangrijk, want zo kan je als maker en uitgever zelf beslissen wat er met je werk gebeurt.”

Is er een uitzondering toegankelijkheid?

“Op de auteurswet zijn er wel uitzonderingen. Het citaatrecht is zo’n uitzondering, zo mag je zonder toestemming een stuk citeren uit een boek of een artikel bijvoorbeeld. Het werk dat Dedicon doet wordt mogelijk gemaakt vanwege een andere uitzondering. Die staat in artikel 15i, een uitzondering voor mensen met een leeshandicap. Het eerste punt in artikel 15i stelt dat als volgt:

15i

1. Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd de verveelvoudiging of openbaarmaking die uitsluitend bestemd is voor mensen met een handicap, mits deze direct met de handicap verband houdt, van niet commerciële aard is en wegens die handicap noodzakelijk is.

 

“Door deze wet kan Dedicon doen wat ze doet: boeken, kranten en tijdschriften omzetten naar een andere leesvorm zodat ze toegankelijk worden voor blinden, slechtzienden of mensen met een andere leesbeperking. Niet iedereen kan dus zomaar boeken bij Dedicon bestellen.”

Maar wat is dan een leeshandicap?

“Mensen met een leeshandicap zijn mensen die een wegens een blijvende handicap geen toegang hebben tot informatie. Mensen die blind of slechtziend zijn bijvoorbeeld, of dyslexie hebben. Laaggeletterdheid valt daar niet onder. Niet omdat het geen probleem is - laaggeletterdheid is zeker ook een probleem in Nederland. Maar laaggeletterdheid is op te lossen door middel van scholing.”

Toegankelijkheid van informatie, hoe zit dat?

“Wat Dedicon doet is het toegankelijk maken van boeken, kranten en tijdschriften voor de groep die anders geen toegang heeft tot die informatie. Ook uitgevers zijn bezig met toegankelijkheid. In e-boeken zit bijvoorbeeld de mogelijkheid om het lettertype te vergroten. Het digitaal aanbieden van informatie maakt veel meer mogelijk voor mensen met een leesbeperking.

Tegelijkertijd zijn er ook ontwikkelingen waardoor het lastiger wordt boeken toegankelijk te maken. Zo worden schoolboeken steeds visueler - er zijn steeds meer afbeeldingen in te vinden. Die afbeeldingen zijn prettig voor veel leerlingen en leerlingen met dyslexie kunnen er extra baat bij hebben, maar voor leerlingen met een visuele beperking zijn afbeeldingen juist niet toegankelijk. Het beschrijven van die afbeeldingen en het toegankelijk maken van de schoolopdrachten vergt expertise. Dat is zeker iets waar Dedicon in beeld komt en blijft.

Uitgevers proberen zoveel mogelijk ervoor te zorgen dat materiaal al bij de bron toegankelijk wordt, maar Dedicon blijft onmisbaar bij het adviseren over en het oppakken van wat uitgevers niet kunnen doen.”

 

Foto door:Michele Hutchison
29 november 2017Tags: toegankelijkheid, regels,