goedekennis.nl >> Ervaringen >> De gemiddelde leerling bestaat niet: UDL

De gemiddelde leerling bestaat niet: UDL

Irma van SlootenUniversal Design for Learning (afgekort UDL) is een methode binnen het onderwijs met als doel: optimaal onderwijs voor iedereen. Ik zit samen aan tafel met Irma van Slooten, één van de oprichtsters van UDL Nederland. In 2013 werd UDL Nederland gestart vanuit de motivatie om het onderwijs in Nederland inclusiever te maken.

“UDL is een methode voor flexibel onderwijs om zo aan te kunnen sluiten bij iedere leerling. Dus ook bij leerlingen met een functiebeperking. UDL wil leerlingen die nu aan de zijlijn staan midden in het onderwijs zetten. Eigenlijk is UDL een soort ‘massamaatwerk’.”

Hoe is UDL Nederland gestart?

“Ik werkte samen met mijn huidige collega Linda Nieuwenhuijsen bij handicap + studie en op een conferentie in Amerika werd verteld dat UDL was aangenomen in de wet om gelijke kansen te creëren voor leerlingen. Met die onderwijsmethodiek wilden wij ook wel aan de slag gaan. Toen heb ik mijn baan opgezegd en ben ik trainingen en coachingsessies gaan geven binnen het onderwijs. UDL werd steeds bekender. In 2013 hebben we dan ook UDL Nederland samen opgericht.

We geven nu in binnen- en buitenland veel trainingen aan verschillende onderwijsinstellingen, met name aan docenten. Docenten hebben ook hun leerlingen nodig om inclusief onderwijs te creëren. Het vragen van feedback aan je leerlingen wordt gemakkelijk vergeten, terwijl je het hard nodig hebt als je je onderwijs wilt blijven verbeteren.”

Waarom zet je je vol passie in voor UDL?

“Toen ik aan het afstuderen was heb ik reuma gekregen en daardoor kon ik mijn scriptie niet verder uittypen. Ik nam contact op met mijn professor en gaf aan dat ik moest revalideren en het typen me niet lukte. “Nou”, zei hij, “dan zien we je wel weer als het wel weer gaat met het typen.” Aan de keukentafel deelde ik dit met mijn huisgenoten. Zij gaven aan dat ik best spraakherkenning kon gebruiken: dus ik praatte tegen de computer en die zette het om naar geschreven tekst. Door zo’n toevalligheid kon ik wel verder met mijn studie – vanuit de universiteit werd die oplossing toen niet genoemd. Voor andere leerlingen en studenten wil ik die oplossingen niet aan toevalligheden overlaten.”

Wat is jouw droom voor het Nederlandse onderwijs?

“Het zou heel gaaf zijn als we van die hokjes afkunnen, als we dat los kunnen laten. Het is eigenlijk heel bijzonder dat we nu zeggen: deze groep is normaal en die groep is niet normaal. Terwijl in de praktijk echt iedereen anders is. 

Bewustwording over inclusiviteit is van cruciaal belang. Ik hoop dat steeds meer mensen de visie van UDL delen: dat wat goed is voor de één, ook vaak goed is voor anderen. Een hellingbaan bijvoorbeeld wordt vaak aangelegd speciaal voor mensen in een rolstoel. Maar zo’n hellingbaan is voor veel meer mensen makkelijker dan een trap. Ouders met een kinderwagen, of een bezorger met een steekkarretje bijvoorbeeld. 

Trap met loopbaan er doorheen

Foto door: Simon Claessen. Een trap volgens de principes van Universal Design: toegankelijk voor iedereen.

Nu is het zo dat je als leerling of student met een functiebeperking zelf aan de bel moet trekken en laten weten wat je nodig hebt. Jij bent een uitzondering op de gekozen standaard manier. Daarvan afwijken is vaak lastig. In het hoger onderwijs heb je bijvoorbeeld al gauw de examencommissie nodig die daarover allerlei besluiten moet nemen. In Maastricht is er nu een opleiding waar ze binnen een vak ook hun toetsing volgens UDL hebben ingericht: studenten mogen zelf bepalen hoe ze zich laten toetsen. De docent gaat met hen in gesprek over hoe ze het beste kunnen laten zien dat ze het vak beheersen en dat geeft studenten meer motivatie. Die voorbeelden inspireren me en laten de mogelijkheden zien!”

Welke quick win kun je docenten meegeven om morgen mee aan de slag te gaan?

“Kijk goed naar het doel van je les: wat wil je dat jouw leerlingen bereiken? Is het doel van je les het boek uit hebben? Of is het doel het verwerven van bepaalde kennis en competenties en is het boek daarvoor een middel. Dat noemen we bij UDL Nederland ook wel het UDL fundament. Het doel staat vast, maar de manier om daar te komen (je middel) is flexibel. Daarmee maak je onderwijs op maat.”

Waar ontmoeten UDL en Dedicon elkaar?

“Bij het middel, want om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen is het nodig verschillende mogelijkheden te bieden om leerstof tot je te kunnen nemen. En dat die informatie door verschillende zintuigen opgenomen kan worden. Jullie bieden daarvoor een oplossing voor leerlingen die niet – of minder goed - met hun ogen kunnen werken, maar wel goed met andere zintuigen.”

We moeten dus op zoek naar de beste oplossing voor iedere leerling?  

“Ja! Denk eens aan die verstelbare stoelen die je hebt in de auto. Die zijn er gekomen na onderzoek van de Amerikaanse luchtmacht naar de gemiddelde piloot. Ze kwamen erachter dat die gemiddelde piloot helemaal niet bestond, terwijl hun stoelen daar wel op gebaseerd waren. Die zaten dus eigenlijk voor niemand goed. Nu vinden we verstelbare stoelen in auto’s ontzettend logisch en ik hoop dat hetzelfde gaat gebeuren in de klas: onderwijs op maat wordt de nieuwe norm”.

23 augustus 2017Tags: meedoen, toegankelijkheid,