goedekennis.nl >> Schoolboeken >> Edu-tekstbestanden >> De Edu-tekstbestanden van Dedicon

De Edu-tekstbestanden van Dedicon

Deze speciale tekstbestanden zijn primair bedoeld voor blinde gebruikers die hun boeken willen lezen op een computer met een schermlezer. Zo'n programma geeft met synthetische spraak (computerstem) informatie voor het navigeren en kan de tekst uit het bestand voorlezen. De tekst kan ook worden weergegeven in braille op een brailleleesregel. Daarom bevatten Edu-tekstbestanden alleen tekst en dus geen afbeeldingen, tekstvakken of andere grafische elementen en opmaak. Een Edu-tekstbestand is geoptimaliseerd voor gebruik met Microsoft Word. Bekijk ook onze tips voor het werken met Edu-tekstbestanden.

In aanvulling op de Edu-tekstbestanden kun je ook bijbehorende voelbare tekeningen bestellen. Die vormen een belangrijke aanvulling. Met name bij exacte vakken zijn tekeningen vaak onmisbaar. Wat niet voldoende in woorden kan worden uitgelegd, kan dan op de tast worden ontdekt. Lees je liever geprint braille dan digitale tekst, dan hebben de bestanden dezelfde inhoud als de geprinte brailleboeken van Dedicon.

Lezen én schrijven

Het handige aan Edu-tekstbestanden is dat je zelf tekst kunt toevoegen, bijvoorbeeld om aantekeningen te maken of antwoorden te noteren. Als je tekst toevoegt, blijft de pagina-indeling hetzelfde, die verschuift dus niet. Dit is bijvoorbeeld ook het geval als je een grotere letter instelt in Word. 

Vergroten

Als je inzoomt, valt al snel een flink deel van de tekst buiten het beeldscherm. Als je voor een grotere letter kiest, gebeurt dat niet. Regels worden dan eerder afgebroken, waardoor alle tekst zichtbaar blijft op het beeldscherm. Je kunt ook een ander lettertype en contrast kiezen. Kortom: je kunt het bestand helemaal naar je eigen voorkeur inrichten.
Tip: sla het bestand voor gebruik op je computer op en maak een backup van het originele bestand voordat je ermee aan de slag gaat.

Ook geschikt voor leerlingen met dyslexie?

Edu-tekstbestanden mogen ook besteld worden voor of door leerlingen met dyslexie. Maar realiseer je daarbij wel dat ze geen afbeeldingen en opmaak bevatten en dat bepaalde inhoud misschien is aangepast voor blinde leerlingen. Het gaat bijvoorbeeld om didactische aanpassingen, zodat zij onder andere ook de opdrachten kunnen maken die in het boek staan.

Dit passen wij aan

In principe zet Dedicon de tekst (dus níet de afbeeldingen) uit het originele boek één op één over naar een Edu-tekstbestand, van kaft tot kaft. Maar om het voor de visueel beperkte lezer overzichtelijk te houden, voeren we enkele extra bewerkingen uit. Gebruik dat in je voordeel!

  • Snelle navigatie dankzij het toevoegen van een koppenstructuur en klikbare inhoudsopgave.
  • Speciale instellingen waardoor je snel een pagina kan zoeken en vinden. Bijvoorbeeld bij de zoekfunctie van Word (sneltoets Ctrl+F) “pp37” intypen brengt je direct naar de tekst van bladzijde 37 in het originele boek. NB: de statusbalk van Word toont níet het paginanummer van het originele boek, maar van het document. Dit nummer wijkt meestal behoorlijk af.
  • Met de functie “Ga naar” van Word (sneltoets Ctrl+G) kun je snel naar voetnoten springen. NB: hiermee kun je ook naar paginanummers van het originele boek springen, maar dit is iets minder nauwkeurig dan de manier die hierboven staat.
  • Boeken voor het basisonderwijs zijn sinds medio 2014 op verzoek voorzien van didactische aanpassingen, zodat ook blinde leerlingen er zelfstandig mee kunnen werken. In boeken voor voortgezet en hoger onderwijs worden geen didactische aanpassingen gemaakt.
  • Tabellen worden weergegeven als Word-tabellen. Grote tabellen worden waar nodig gesplitst. Soms worden tabellen gekanteld (bijvoorbeeld als er veel kolommen zijn en maar twee rijen). In die gevallen wordt de begeleidende tekst aangepast.
  • Voet- en eindnoten zijn in Word opgenomen als voetnoten. Op de oorspronkelijke plaats van de eindnoten staat dan een vermelding dat ze zijn opgenomen als voetnoten.

Bijzondere kenmerken

Afkortingen

In een Edu-tekstbestand worden bepaalde elementen, zoals kaders, aangegeven met een speciale afkorting. Dat zijn de volgende:

  • ba – ea: afbeelding; de afbeelding zelf wordt níet opgenomen in het Edu-tekstbestand
  • bb – eb: quote / citaat
  • bk – ek: kader, zijbalk, enzovoort
  • bt – et: tabel
  • bND – eND: noot van Dedicon; bijvoorbeeld de beschrijving van een afbeelding

Symbolenlijst

In braille kunnen niet-latijnse letters en symbolen niet rechtstreeks worden weergegeven. Bovendien zijn die tekens vaak lastig in te voeren met het toetsenbord. Daarom zijn extra tekens en/of afkortingen nodig. Achterin ieder Edu-tekstbestand staat daarom de symbolenlijst waarin de gebruikte tekens worden verklaard.

Wiskundige formules

Wiskundige formules zijn sinds 2009 vervangen door de ‘Dedicon-notatie’, geverifieerd door de wiskundewerkgroep van de onderwijsinstellingen Bartiméus en Visio. Deze notatie is lineair, waardoor zij bruikbaar is met een brailleleesregel.

Vreemde talen

Vanaf medio 2014 worden in boeken met meerdere talen zinnen in de ‘bijtaal’ gemarkeerd, waardoor ze met spraaksynthese correct worden uitgesproken. Hiervoor moet uiteraard wel een stem zijn geïnstalleerd die de betreffende talen ondersteunt.
In veel gevallen zijn er nog geen afdoende oplossingen gevonden voor vreemde talen met niet-latijnse tekens, bijvoorbeeld voor talen waarbij accenten worden toegevoegd (Oud-Grieks). De schermlezer en de brailleleesregel moeten zijn ingesteld voor dit soort tekens. Beschik je over de juiste instellingen, dan kunnen wij in sommige gevallen wel een Edu-tekstbestand met niet-latijnse tekens produceren. Neem hiervoor contact op met de klantenservice.

Webinar

Eerder gaven we een webinar over Edu-tekstbestanden. In het webinar nemen we je mee in een Edu-tekstbestand en laten we zien hoe je ermee kunt werken. Kijk het webinar terug

 

20 juni 2018Tags: edu-tekst, word,