EPUB: Beeldbeschrijving

Toegankelijke afbeeldingen in je schoolboek, hoe zit dat?

Minke van Weert, specialist didactische aanpassingen, houdt zich dagelijks bezig met beeldbeschrijvingen. Een EPUB bevat naast tekst ook afbeeldingen die toegankelijk zijn gemaakt voor de gebruiker. Hoogste tijd om haar eens te vragen hoe dat werkt en daarnaast wat voorbeelden te geven van beeldbeschrijvingen.

Wat is een beeldbeschrijving?

Een beeldbeschrijving is een beschrijving van een foto of afbeelding. Door een beeldbeschrijving kan een slechtziende of blinde lezer een beter beeld krijgen van wat er visueel te zien is.

 "Schoolboeken staan vaak vol tekeningen en foto’s. Veel afbeeldingen zijn ter decoratie. Er staan echter ook veel afbeeldingen in die noodzakelijk zijn om de opdrachten te kunnen maken of om de bijbehorende tekst te verduidelijken. We kiezen er daarom voor om niet alle afbeeldingen te beschrijven maar alleen de noodzakelijke. Zo krijg je net als de ziende leerling een goed beeld van een foto of tekening."

Waarom is een beeldbeschrijving zo belangrijk?

Minke maakt een beeldbeschrijving zodat alle leerlingen mee kunnen doen in de klas. Tijdens de uitleg weet ook de slechtziende- of blinde leerling waar de docent het over heeft. Ook kunnen leerlingen beter met elkaar samenwerken. Zowel de ziende leerling als de slechtziende of blinde leerling heeft een beeld bij de afbeelding of foto. Met de komst van EPUB krijg je als leerling alle noodzakelijke beeldbeschrijvingen mee. Omdat het schoolboek er nagenoeg hetzelfde uitziet als het origineel kan iemand met je meekijken. Handig voor je klasgenoot, de docent of begeleider!

Hoe werkt dat, zo'n beschrijving maken?

Je bedenkt eerst wat het doel is van de afbeelding. Is het nodig om de afbeelding te beschrijven of staat er eigenlijk al een beschrijving in de gegeven tekst. Wat mis je als de afbeelding ontbreekt?

"We kunnen bijvoorbeeld ook besluiten om didactische aanpassingen te maken in plaats van een beeldbeschrijving. Dit is bij puzzels weleens het geval. We kunnen ook beslissen dat een voelbare tekening veel meer duidelijkheid biedt. Bijvoorbeeld bij grafieken. Wanneer duidelijk is of de afbeelding wel of niet beschreven dient te worden, gaan we na voor welke doelgroep de afbeelding bedoeld is. Is het voor een leerling uit de onderbouw of juist voor een leerling uit de bovenbouw? Wat is het niveau? Misschien is er al veel voorkennis waardoor je dingen weg kunt laten in je beschrijving."

Wanneer een beeldbeschrijving nodig is zorg je ervoor dat de beschrijving kort en duidelijk is. Veel tekst kost de leerling veel tijd en energie om het te lezen. Allereerst worden de algemene kenmerken van een beeld beschreven en vervolgens komen de details aan bod. Niet elk detail wordt benoemd. Minke beschrijft wat ze ziet en niet wat ze ervan vindt. De boodschap of betekenis moet duidelijk worden. Kleuren worden alleen beschreven als het relevant is.

Om je een duidelijker beeld te geven staan hieronder twee voorbeelden. De eerste afbeelding komt uit een geschiedenisboek, de tweede uit een Engels boek. Beide afbeeldingen staan weergegeven in het EPUB proefboek van Dedicon. Wil je weten hoe het werken met beeldbeschrijvingen in EPUB werkt? Bestel dan het proefboek!

Voorbeeld 1

Afbeelding uit een geschiedenisboek. Beeldbeschrijving zie artikel.

[Beeldbeschrijving] Schilderij van een lange straat. Aan de linkerkant staan huizen van twee of drie verdiepingen. Sommige zijn van hout, andere  zijn van steen. Aan de rechterkant staat een groot stenen gebouw. Vooraan is een poort met een ronde boog. Aan een pilaar hangt een Mariabeeld. In de verte zijn kerktorens en een kasteel te zien. Op straat lopen veel mensen maar er scharrelt ook een varken tussen en er staan twee ingespannen koeien. In het midden loopt een bestuurder van de stad. Hij draagt mooie kleren en heeft een brief in zijn hand. Iets achter hem zit een rijke man op een paard. Vooraan staat een handelaar met zakken graan. Een keurmeester bekijkt het graan aandachtig. Rechtsvoor staat een man met een dikke bontjas en bontmuts. Linksvoor staat een meisje met een pop. Haar moeder geeft een bedelaar een broodje. 

[Bron: Geschiedeniswerkplaats - informatiewerkboek vmbo-t/havo 1]

Voorbeeld 2

Afbeelding uit een Engels schoolboek. Beeldbeschrijving zie artikel.

[Beeldbeschrijving] Tekening van een kamer met vijf katten. Een witte kat met grijze vlekken ligt in een mand te slapen. Een slanke, bruine, kortharige kat springt van de vloer op een groene stoel. Een witte, pluizige, langharige kat zit op de tafel. Deze kat kijkt je met grote zwarte ogen aan en houdt zijn kopje scheef. Een dikke oranje kat met een norse blik rekt zich uit op de bank en krabt met zijn nagels de leuning kapot. Een dunne, roze naaktkat met een grijs jasje aan staat naast de bank op de grond. 

[Bron: Stepping Stones 1 - text/workbook vmbo-kgt]