Hoe kies je de juiste leesvorm?

Deze keuze- en evaluatievragen helpen je op weg

Iedere leerling is anders. En iedere leesbeperking is anders. We krijgen dan ook vaak vragen binnen over hoe je tot de juiste keuze komt voor een leesvorm. Bijvoorbeeld een gesproken boek, een tekstuele of voelbare variant, of een dyslexiebestand. Het helpt als je weet welke vragen je moet stellen. En eenmaal een leesvorm gekozen: test of het echt werkt!

Helpen kiezen

Hans Beerens, toegankelijkheidsmanager bij Dedicon: ‘Wie voor de keuze van een leesvorm staat, adviseer ik altijd zichzelf enkele specifieke keuzevragen te stellen. Deze vragen zijn van belang om de middelen, de omgeving én de wensen van de leerling in kaart te brengen. En vervolgens op elkaar af te stemmen.’ 
 

De gebruiker

  • Aan welke vorm van ondersteuning heeft de individuele leerling behoefte?
  • Wat past bij de leerling en zijn school- en thuissituatie?

De taken

  • Waarvoor moet en wil de leerling het product (vooral) gebruiken?
  • Welke taken moet de leerling kunnen uitvoeren?

De omgeving

  • Welke praktische vorm van ondersteuning is er bij problemen en vragen (op school én thuis)?
  • Welke technische voorwaarden voor gebruik (bijvoorbeeld internet) zijn aanwezig? 
  • Welke organisatorische afspraken zijn gemaakt tussen leerling, ouders en school?
  • Waar moeten deze uitgevoerd kunnen worden: op school, thuis en/of onderweg?

De technologie

  • Welke leesvormen werken technisch goed samen met apparaten en software?
  • Onze productkeuzehulp helpt je daarbij. 

 

SETT-model van Joy Zabala

Deze vragen om middelen, omgeving en wensen van de gebruiker in kaart te brengen, zijn gebaseerd op het SETT-model van Joy Zabala. SETT staat voor Student, Environment, Task en Technology. Meer over de achtergronden en downloads vind je op http://joyzabala.com

2 tips 

  1. Natuurlijk is de leerling altijd het uitgangspunt. Het kiezen wordt makkelijker met de gratis demoproducten van alle leesvormen. Links naar de demo's vind je onderaan deze pagina.  
  2. Bekijk bij de start van groep 7 al welke leesvormen kunnen ondersteunen. Zo is de leerling bij de overgang van basisschool naar voortgezet onderwijs al gewend te werken met deze hulpmiddelen. In de brugklas verandert namelijk alles en als de leerling dan nog eens moet starten met de hulpmiddelen, dan is dat extra pittig.

 

Evalueer of het hulpmiddel helpt 

Maar hoe wee je nu of je écht goed zit? Hans Beerens: ‘Om te achterhalen of de gekozen leesvorm ook echt goed past bij de leerling, evalueer je dat samen met de leerling zelf. Dat doe je aan de hand van deze '3G's': Gemak, Genot en Gewin. Hoe meer vragen met een ‘ja’ beantwoord kunnen worden, hoe beter de leesvorm ook echt past. De kans op acceptatie en langdurig gebruik nemen toe als deze alle drie hoog scoren. Een lage score op een onderdeel kan aanleiding zijn voor meer ondersteuning of een andere keuze. Ook de omgeving is een zwaarwegende factor.’

Gemak

  • Eenvoudig te gebruiken?
  • Betrouwbaar?
  • Efficiënt en zonder te veel handelingen te gebruiken?
  • Passend bij taken?
  • Ondersteuning aanwezig?

Genot

  • Motiverend?
  • Prettig?
  • Geeft zelfvertrouwen?
  • Zelfredzaam in gebruik?

Gewin

  • Verbetert het leren?
  • Verbetert resultaten?
  • Effectief (bereikt het doel)?

 

Model van Betty Collis

De vragen van de 3G’s zijn gebaseerd op het 4E-model van Betty Collis. Zij maakt in het model onderscheid tussen de factoren:  

  • Ease of use (gemak) 
  • Engagement (genot) 
  • Effectiveness (gewin)  
  • in een specifieke Environment (omgeving).  

 
Een voorbeeld van Gemak, Genot en Gewin 

Jens heeft dyslexie. We vroegen hem hoe hij leest. “Ik kijk eerst altijd naar de afbeeldingen bij een tekst. Dat maakt vaak al een hoop duidelijk. En dan ga ik het wel of niet lezen. Als er tekst in staat die ik moeilijk kan lezen maak ik er vaak een foto van. Die zet ik op Whatsapp naar mijn vriendin. Zij kan dan de tekst voorlezen en mij de audio-opname terug appen. Zo heb ik snel datgene wat ik moet leren.” Gemakkelijk en effectief, dat wel. Maar wint iedereen hierbij? Wanneer de lesstof zou worden voorgelezen, bijvoorbeeld op een laptop of via de LEX-app, levert dit onafhankelijkheid op bij de leerling. De lesstof hoeft niet meer te worden voorgelezen door de docent, ouders of een maatje. Kortom, tijdwinst voor alle partijen. Bovendien kan de leerling het voorlezen ook nog pauzeren. Of zoals een leerling ons ooit vertelde: “Dat is fijn, want mijn moeder kan ik niet op ‘stop’ zetten.”

We helpen je graag verder!

De klantenservice van Dedicon

Heb je een vraag over aangepaste schoolboeken of het bestellen daarvan? Onze klantenservice helpt je graag verder! T: 0486 486 486

Afbeelding
man zoekt in immens grote bibliotheek

Demo visuele beperking

Probeer de gratis demoproducten voor leerlingen met een visuele beperking

Demo dyslexie

Probeer de gratis demoproducten voor leerlingen met dyslexie

Publicatiedatum: 14 juni 2021 Laatste update: 1 week geleden