Studeren met dyslexie: hoe gaat dat in zijn werk?

De overstap van voortgezet naar vervolgonderwijs

Voor leerlingen met een beperking is de overgang van het voortgezet onderwijs naar mbo, hbo of universiteit nog net iets spannender dan voor andere leerlingen. Binnen hun vo-school waren ze gewend aan ondersteuning en voorzieningen, heel basaal of redelijk uitgebreid. Hoe zal dat volgend jaar gaan?

Een kleine 10% van alle vo-leerlingen heeft een dyslexieverklaring, in het vmbo ligt dat percentage hoger dan bij havo of vwo. In het vervolgonderwijs (mbo, hbo of universiteit) ligt dat percentage lager. Dat wil zeggen dat sommige jongeren zich bij hun vervolgopleiding niet langer melden als student met dyslexie. Het is niet bekend wat de reden hiervoor is, maar het is aannemelijk dat sommige jongeren het eerst aan willen kijken en liever zonder etiket aan hun nieuwe leven willen beginnen.

Ondersteuning is gericht op zelfredzaamheid

Toch is het goed om eindexamenkandidaten te informeren over de mogelijkheden die er zijn en over het karakter van de begeleiding of ondersteuning binnen ROC’s, hogescholen en universiteiten. Die is namelijk niet langer gericht op aanleren van technisch lezen of spelling, maar op het toepassen ervan. Er wordt samen met de student gekeken naar effectieve taalgerelateerde ondersteuning, gericht op zelfredzaamheid. 

Voor het mbo geldt de wetgeving van Passend Onderwijs en de kaders voor hbo en universiteit worden gevormd door de wetgeving ‘Studeren met een beperking’. Daarin staat onder andere hoe - binnen redelijke grenzen - financiële barrières kunnen worden weggenomen die zijn ontstaan als gevolg van een beperking.

Effectieve ondersteuning bestaat in de praktijk vooral uit auditieve ondersteuning, ondersteuning bij het gebruik van ICT-(hulp)middelen en het verlengen van de toetstijd, meestal met een half uur per tentamen of examen.

Op tijd aanmelden is belangrijk

Onderwijsinstellingen wijzen erop dat studenten met dyslexie zich op tijd moeten melden: voordat de studie echt gaat beginnen. Het beste kunnen ze een afspraak maken met een studie loopbaanbegeleider (SLB’er) van een ROC of met een studieadviseur van een hogeschool of universiteit. Die maakt samen met de student een ontwikkel- of begeleidingsplan waarin adviezen zijn opgenomen over passende faciliteiten. Soms volgt binnen het hoger onderwijs nog een aanvullend advies van de studentendecaan. De examencommissie bepaalt ten slotte welke ondersteuning daadwerkelijk wordt toegewezen. 

Ondersteuning op maat

Er zijn veel verschillende ondersteuningsmogelijkheden: individueel of in de vorm van een cursus. Studenten met een beperking hebben de mogelijkheid om vaker dan anderen een studievoortgangsgesprek te hebben en er is vaak hulp bij het organiseren en plannen van de studie. Sommige hulpmiddelen zijn ingebouwd in de digitale leer- of toetsomgeving. Zo biedt Facet, het computerexamensysteem voor het mbo, ingebouwde spraaksynthese en kan de student zelf de lettergrootte instellen.

Belangrijk: geldigheid dyslexieverklaring

De dyslexieverklaring is onbeperkt geldig maar belemmeringen en indicaties voor hulp moeten vaak bijgesteld worden wanneer een jongere naar het vervolgonderwijs gaat. De criteria hiervoor verschillen per onderwijsinstelling. Wanneer een dyslexieverklaring al tijdens de basisschoolperiode is afgegeven, zijn adviezen over aanpassingen natuurlijk niet langer relevant. Op verzoek van de nieuwe opleiding neemt de toekomstige student zelf contact op met de deskundige die de verklaring heeft afgegeven. Deze kan de aanpassingen herzien. Er is geen nieuw onderzoek nodig, er was immers al aangetoond dat er sprake is van dyslexie.

Aangepaste schoolboeken van Dedicon

Dedicon ontvangt helaas geen subsidie om voor studenten met dyslexie boeken aan te passen. Studieboeken voor mbo, hbo en wo worden uitsluitend geproduceerd op aanvraag van studenten met een visuele beperking. Dedicon heeft alleen boeken in de collectie die voor deze studenten zijn geproduceerd. Wanneer een boek in een passende leesvorm beschikbaar is binnen onze collectie, kunnen studenten met dyslexie dat boek uiteraard bestellen.

Meer over studeren met dyslexie