Grieks in braille

Griekse schoolboeken in braille of als Edu-tekstbestand

Dedicon krijgt regelmatig aanvragen van blinde en slechtziende leerlingen voor aangepaste boeken in oud-Grieks. Inmiddels hebben we veel kennis en ervaring opgedaan met de productie van deze aangepaste methodes. Waar letten we op bij het maken van digitale bestanden? En hoe werkt dat als we Griekse schoolboeken braille moeten omzetten naar andere leesvormen?

Grieks in Edu-tekstbestanden 

Als je een Edu-tekstbestand met Griekse tekst opent, verschijnen Griekse letters op het beeldscherm. De Griekse tekst ziet er voor ziende medeleerlingen en docenten (op de accenten na) hetzelfde uit als in het boek. 

Je hoeft niets te doen voor een juiste weergave op het beeldscherm; Dedicon maakt gebruik van de standaard Unicode-tabel 'Greek Extended' en levert de Edu-tekstbestanden in het lettertype Arial Unicode MS. Omdat dit op vrijwel iedere computer aanwezig is, wordt de Griekse tekst goed weergegeven op het scherm.

Speciale tekens in Grieks

Behalve de Griekse letters, bevat dit schrift ook bijzondere tekens. In het onderwijs wordt vrijwel alleen aandacht besteed aan:

  • Spiritus asper (de h-klank)
  • Spiritus lenis (aan het begin van een woord op een klinker)
  • Iota subscriptum (een i-klank bij sommige klinkers, die onder de letter wordt geschreven)

Een paar voorbeelden:

  • Een gewone alfa: α
  • Een alfa met een spiritus asper: ἁ
  • Een alfa met een spiritus lenis: ἀ
  • Een omega met een iota subscriptum eronder: ῳ

Deze tekens zijn aanwezig in de brailleboeken en Edu-tekstbestanden van Dedicon. De letter rho heeft aan het begin van een woord standaard een spiritus asper. Voor accenten is vooralsnog echter geen goede oplossing voorhanden. Omdat ziende leerlingen hier eigenlijk ook niet mee werken, is dat voor de brailleleerling/-student dikwijls geen probleem. Daarom wordt dit teken in braille en Edu-tekstbestanden niet weergegeven. 

Grieks in geprint braille

Grieks wordt net als Nederlands braille in 6-punts braille geprint. Dedicon volgt voor de Griekse lettertekens het alfabet 'Greek International' van de World Braille Usage (link naar https://goedekennis.dedicon.nl/sites/default/files/world-braille-usage-third-edition.pdf). Voor interpunctie en speciale tekens voor hoofdletter, vet, enz. wordt de Nederlands-Vlaamse braillestandaard gevolgd. Meer hierover vind je in het gerelateerde artikel [link]. 
Om aan te geven dat er een teken, woord of langere tekst in het Grieks in de Nederlandse tekst staat, wordt het alfabetwisselteken (braillepunten 56) gebruikt, zoals vastgelegd in artikel 2.2 van de Nederlandse braillestandaard.

Grieks op de brailleleesregel

Een juiste weergave van Grieks op de het beeldscherm én op de brailleleesregel is van belang voor de communicatie en samenwerking met ziende docenten en klasgenoten. Het Grieks kan er op het beeldscherm wel goed uitzien, maar dat betekent niet dat het ook goed wordt weergegeven op de brailleleesregel

Schermuitleesprogramma en brailletabel

Hoe het braille op de leesregel verschijnt, hangt af van het schermuitleesprogramma en de brailletabel die is ingesteld. Dat is dus ook bij Grieks van belang om te weten. Vaak is een standaardtabel ingesteld, die voor alles wordt gebruikt. Soms weten mensen niet (meer) met welke tabel ze werken, omdat ze de door de leesregelfabrikant als default ingestelde tabel gebruiken. Meestal is dat een 8-punts tabel.

TIP! Gebruik spraakoptie

Als je niet weet waar iets voor staat, kun je daar achter komen door het via de spraak in het programma te laten uitspreken.