goedekennis.nl >> Schoolboeken >> Voelbare tekeningen >> Voelbare tekeningen bij schoolboeken

Voelbare tekeningen bij schoolboeken

Tekstalternatief video

Duur filmpje: 02:02 minuten 

De ondertiteling kun je aan en uitzetten in de YouTube-player bij Closed Captions (CC). 

AUDIODESCRIPTIE: Op een blauw vlak verschijnt in witte letters Goede kennis. Een lamptouwtje wordt aangetrokken en het beeldmerk in de vorm van een lampje verschijnt in beeld. Gedeeld door Dedicon komt onder Goede kennis te staan. 

Dorine, voor een blauw scherm, presenteert de voelbare tekeningen. Een voelbare tekening en een wiskundeboek liggen op de tafel voor haar. Ze wordt afgewisseld met beelden van een wiskundeboek, een voelbare tekening, een zweloven waar een tekening doorheen wordt gehaald en een computer waarop een tekening wordt gemaakt. 

Op een blauw vlak verschijnt www.goedekennis.nl. In de hoek van het beeldscherm staat het logo. 

Voelbare tekeningen zijn een belangrijke aanvulling op school- en studieboeken in braille of Edu-tekstbestanden. Afbeeldingen uit het gewone schoolboek, die niet in tekst kunnen worden vertaald, kun je hiermee wel op de tast ontdekken. Meestal is daar, zeker in het begin, begeleiding bij nodig. Bijvoorbeeld bij wiskunde, technische vakken en aardrijkskunde zijn voelbare tekeningen onmisbaar. Vooral bij grafieken en diagrammen kan een leerling als hij de goede leesstrategie heeft ontwikkeld meestal zelfstandig uit de voeten met de tekeningen. Maar ook bij vakken als wereldverkenning, natuur, techniek of kunst helpen tactiele tekeningen om informatie veel preciezer over te brengen.

Esther Rieken schreef een interessant artikel over het belang van tactiele vorming in het onderwijs aan blinde en slechtziende leerlingen. Dieper in voelbare tekeningen duiken? Bekijk dan eens dit webinar

Tactiele waarneembaarheid

Dedicon vereenvoudigt de originele tekening uit het boek tot duidelijke lijnen en vlakken. Perspectief wordt verwijderd, behalve als het er juist om gaat om uit te leggen hoe perspectief getekend wordt. Dit doen we om de tactiele waarneembaarheid te vergroten. Soms zijn er meerdere voelbare tekeningen (ook wel tactiele tekeningen genoemd) nodig om een afbeelding in reliëf om te kunnen zetten.

Zwelpapier

De afbeelding wordt vervolgens geprint op zogenaamd zwelpapier, inclusief een toelichting in braille. De zwarte inkt op het zwelpapier komt omhoog nadat die is verwarmd in een speciaal oventje. Hierdoor wordt de afbeelding (en de braille tekst) op het papier voelbaar. Tegenwoordig wordt de toelichting in braille ook toegevoegd in grijze inkt. Die zwelt niet bij het verwarmen. Hierdoor kunnen ziende begeleiders of klasgenoten ook zien welke toelichting bij de tekening staat.

Tekeningenband

In het basisonderwijs wordt in het brailleboek of Edu-tekstbestand sinds kort een verwijzing gemaakt naar de bijbehorende tekeningen. In het voortgezet of hoger onderwijs gebeurt dat (nog) niet. De leerling of student ziet in de tekeningenband bij welke afbeelding in het originele boek een tekening hoort. De tekeningen die bij een boek horen kunnen losbladig of ingebonden in een ringband worden besteld. Een tekeningenband bestaat uit ongeveer 40 tekeningen op A4-formaat. De achterkant is van stevig karton. Een tekeningenband wordt verzonden in een ribkartonnen envelop, zodat de tekeningen onbeschadigd op hun bestemming arriveren.

Op de tast-serie 

Voelbare tekeningen zijn dus tekeningen uit het gewone schoolboek, maar dan toegankelijk gemaakt. In onze Op de tast-serie vind je tekeningen over allerlei thema's - niet uit een schoolmethode, maar wel geschikt om in de klas te gebruiken. Leerlingen met een visuele beperking kunnen zo bijvoorbeeld bomen, topografie of cijfers & letters op de tast ontdekken. 

Ook voor slechtzienden

Niet alleen blinde leerlingen, maar ook veel slechtzienden hebben baat bij het gebruik van voelbare tekeningen.

Handzaam

Voelbare tekeningen vormen vaak een goede aanvulling op (of vervanging van) modellen en maquettes. Die zijn vaak complex en je kunt ze niet meenemen. Een voelbare tekening wel.

En na gebruik?

Je hebt je tekeningen niet meer nodig, omdat je in de volgende klas zit bijvoorbeeld. Wat doe je dan met je oude tekeningen? Zwelpapier bestaat voor 50% uit plastic. Het mag dus niet in de papierbak. Het moet net zo behandeld worden als bijvoorbeeld melkpakken. Het valt dus onder PMD-afval: Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drankkartons. Het moet dus in de plasticbak. En als er bij jou geen plastic gescheiden wordt ingezameld, maar het bij het restafval. 

9 juni 2016Tags: voelbare tekeningen, braille, edu-tekst